นมัสการสังเวชนียสถาน 4 ตำบล - ภาคที่ 4 - Print Topic

ก็ข้อปฏิบัติอันเป็นสายกลางนั้น ... เป็นไฉน?
คือ อริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ นี้แล ซึ่งได้แก่
ความเห็นชอบ ความดำริชอบ วาจาชอบ การงานชอบ
เลี้ยงชีพชอบ เพียรชอบ ระลึกชอบ ตั้งใจชอบ

ข้อปฏิบัติอันเป็นสายกลางนี้แล อันตถาคตได้ตรัสรู้แล้ว กระทำจักษุ กระทำญาณ
ย่อมเป็นไปเพื่อความสงบ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน

ที่มา: ธรรมจักรกัปปวัตนสูตร

สวัสดีครับ

รีวิวนี้เป็นภาคสุดท้ายของรีวิว ๔ ภาค ที่จะนำท่านร่วมจาริกแสวงบุญ นมัสการพุทธสังเวชนียสถาน ๔ ตำบล
ณ ประเทศอินเดีย และ เนปาล

ในส่วนนี้ จะนำท่านไปชม เมืองพาราณาสี และเมืองสารนาถ ซึ่งเป็นสถานที่ทรงแสดงปฐมเทศนา

สถานที่แรกที่ได้นำชมไปแล้ว คือ ตำบลพุทธคยา ซึ่งเป็นสถานที่ตรัสรู้
http://www.hflight.net/forum/m-1171010851/

สถานที่ๆ 2 คือ เมืองกุสินารา ซึ่งเป็นสถานที่ปรินิพพาน และถวายพระเพลิงพระบรมศพ
http://www.hflight.net/forum/m-1171102247

สถานที่ๆ 3 คือ เมืองลุมพินี ประเทศเนปาลซึ่งเป็นสถานที่ประสูติ
http://www.hflight.net/forum/m-1171211280/

ขอเชิญติดตามรับชมได้เลยครับ

หลังจากเสร็จสิ้นการนมัสการสถานที่ประสูติ ณ สวนลุมพินีวัน ประเทศเนปาล
ก็ได้เวลาที่เราจะต้องนั่งรถข้ามประเทศ เพื่อกลับไปยังเมืองพาราณาสี ประเทศอินเดีย
การเดินทางในช่วงนี้ เป็นช่วงที่เหน็ดเหนื่อยเมื่อยล้าที่สุด เพราะจะต้องนั่งนานถึง 9 ชั่วโมงเต็ม

ผ่านเมือง Gorakhpur (โครักข์ปูร์) ซึ่งเป็นเมืองชุมทางสำคัญ เนื่องจาก เป็นจุดผ่านไปหลายเมืองเช่น
สาวัตถี พาราณาสี เดลี กัลกัตตา อัคระ มุมไบ ลุมพินี เนปาล

เมือง โครักกับปูนี้ ;D สมเด็จพระพุทธเจ้าหลวงรัชการที่ 5 เคยเสด็จมาเมื่อคราวประพาสอินเดีย
รูปวัดที่เห็นในรูป เป็นรูปที่พระองค์ท่านเคยเสด็จมาเช่นกัน แต่คณะเราไม่มีเวลาแวะชม

ขนมแปลกๆ ที่เห็นข้างทาง แต่ไม่ได้ลองซื้อทาน

เนื่องจากต้องนั่งรถใกล แม่ครัวจากการบินไทยจึงได้
ทำอาหารว่างเป็นข้าวเหนียวเขี้ยวงูนึ่ง ทานกับหมูหวาน
ทำให้พออิ่มไปได้จนถึงพาราณาสี

ต้องขอขอบคุณ คณะแม่ครัวมา ณ โอกาสนี้ ที่มีความอุตสาหะพยายาม
อุตส่าห์แบกซึ้งนึ่งข้าวมาจากเมืองไทย ทำให้คณะเราได้อิ่มหนำสำราญ

ถึงพาราณาสีเกือบ 4 ทุ่ม คืนนี้เข้าพักที่โรงแรม Ramada Plaza JHV Varanasi

ชมรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับโรงแรมนี้ได้ที่
http://www.hflight.net/forum/b-hotel_asia/m-1171122835

มีโอกาสนอนพักอยู่ไม่กี่ชั่วโมง ก็ต้องรีบตื่นแต่ตี 4
เพื่อไปชมแม่น้ำคงคา

จากโรงแรมไปแม่น้ำ นั่งรถไม่นานมาก
หลังลงจากรถแล้ว ต้องเดินต่อไปประมาณ 5 นาทีเพื่อขึ้นเรือ

พบแม่ค้าขายพวงมาลัยดอกไม้
พวงมาลัยอินเดีย สวยไม่แพ้ของไทย

ลงเรือแจวที่นั่งได้ประมาณ 20 คนต่อลำ
วันนี้หมอกลงจัดมาก นั่งหน้าเรือก็แทบจะไม่เห็นคนนั่งท้ายเรือ

เด็กนำกระทงมาแจกเพื่อให้บูชาพระแม่คงคา

แม่น้ำคงคา มีต้นน้ำมาจากเทือกเขาหิมาลัย ชาวอินเดียถือว่าเป็นสายน้ำที่มีความศักดิ์สิทธิ์
ที่หลั่งไหลมาจากสวรรค์ ใครได้อาบ ได้ดื่มกิน ถือเป็นมงคล และยังถือว่าได้ชำระบาปไปกับสายน้ำ

มีเรื่องเล่ากันว่า เวลามหาราชาในยุคก่อนจะเสด็จไปอังกฤษ พระองค์ได้สั่งให้สร้างแทงค์ขนาดใหญ่ใส่เรือ
เพื่อบรรจุน้ำจากคงคาไปเพื่อใช้ดื่มกินตลอดการเดินทาง

ปัจจุบัน ชาวอินเดียจะมาจากทั่วประเทศเพื่อจะได้ชำระบาปในแม่น้ำคงคา
นอกจากนี้ ก็จะนำพ่อแม่ญาติพี่น้องที่ป่วยหนักใกล้ตาย มาพักที่ใกล้ๆ แม่น้ำเพื่อรอความตาย
โดยจะเช่าห้องพักแถบๆ นั้น เมื่อถึงแก่ความตาย จะได้เผาได้ทันที

รูปที่เห็น เป็นรูปการเผาศพของชาวอินเดีย
เนื่องจากหมอกลงจัดมาก จึงไม่เห็นอะไรมาก

ตามความเชื่อ ศพชาวอินเดียเมื่อถึงแก่กรรม จะต้องถูกเผาภายใน 24 ชั่วโมง
ฐานะของคนที่ตายวัดได้จากจำนวนไม้ฟืนเผาศพ

ศพของผู้ที่ร่ำรวย ญาติก็สามารถซื้อฟืนเผาศพได้เยอะ ทำให้เผาได้หมดจดเหลือแต่ฝุ่นเถ้า
พวกที่จนหน่อย ก็เผาพอเป็นพิธี ได้แค่ไหนแค่นั้น ที่เหลือ ก็โกยลงน้ำไป

รูปนี้เป็นเรือขายฟืนครับ

นอกจากนี้ ถ้าผู้ตายเป็นเด็ก หญิงที่ไม่ได้สมรส (นางสาวทั้งหลาย)
นักบวช หรือผู้ที่ตายกระทันหันโดยไม่รู้ตัว เช่นถูกฟ้าผ่า

ศพของคนเรานี้จะไม่ถูกเผาไฟ แต่จะนำไปถ่วงน้ำด้วยหินที่กลางแม่น้ำแทน

ในรูปที่เห็นเป็นผ้าสีทองๆ วาวๆ คือผ้าห่อศพที่ไม่ได้ใช้แล้ว

พระอาจารย์วิทยากรท่านสอนว่า การมาดูชาวอินเดียเผาศพ ไม่สมควรที่จะมาดูเพื่อความเพลิดเพลิน
แต่เพื่อให้ระลึกว่า สักวันหนึ่งเราก็จะตายจากโลกนี้ไปเช่นกันกับเขา
ไม่มีใครที่ทราบวันตายของตนเองล่วงหน้าได้

ท่านสอนให้พิจารณาตามภาษาบาลีที่ว่า
อนิจจา วะตะ สังขารา     สังขารทั้งหลายไม่เที่ยงเช่นนี้หนอ
อุปปาทะวะยะ ธัมมิโน      มีความเกิดความแตกดับเป็นธรรมดา
อุปปะชิตตะวา  นิรุตชันติ   เกิดขึ้นมาแล้วก็ดับไป
เตสัง วูปะสะโม สุขโข     ดับการเกิดการตายของสังขารเหล่านั้นเสียได้ นับเป็นความสุข

เพื่อจะได้เจริญมรณานุสติ และเตือนสติตนเองได้เป็นอย่างดี

นั่งไปสักพัก หมอกก็เริ่มจางลง แต่ก็ยังคงไม่เห็นอะไรที่ริมฝั่งมากนัก

มีเรือของชาวบ้านมาเทียบกับเรือเราประจำ เพื่อขายของ
และเพื่อให้เราซื้อปลาไปปล่อย

แต่ไกด์ได้แนะนำเราไว้ล่วงหน้าแล้วว่าห้ามซื้อ
มิฉะนั้น เขาจะถ่วงเรือทำให้เรือไม่สามารถแล่นไปได้

เรือแล่นผ่านนักบวชท่านหนึ่งกำลังเจริญสมาธิอยู่ริมตลิ่ง

เรือสวนกันกับเรือนักแสวงบุญคณะอื่น มีทั้งไทยและเทศ
ถ้าเป็นคณะชาวไทย โดยมากจะมีพระวิทยาการนำ

นั่งเรือแบบไม่ค่อยจะเห็นอะไรมากอีกสักพัก ก็กลับเข้าสู่ท่าเรือ

มีคนในคณะต้องการเก็บน้ำจากแม่น้ำคงคากลับบ้าน
แต่ไกด์เตือนว่า ตอนขึ้นเครื่องบินอาจมีปัญหาไม่ให้นำขึ้น
และในบางครั้งก็ให้นำขึ้น แต่อาจโดนบังคับให้ดื่มทดสอบว่าไม่ใช่สารเคมี
หากทำใจดื่มน้ำนี้ได้ก็ไม่มีปัญหา

เมื่อขึ้นจากเรือก็เดินกลับไปขึ้นรถบัส ผ่านร้านขายผัก

ผ่านคุณวัว ซึ่งเป็นเจ้าถนนประจำประเทศนี้ เพราะถือว่าเป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์

อาคารบ้านเรือนในกรุงพาราณาสี

ผ่านศาลเจ้าแขก เจ้าหน้าที่กำลังกวนอาหาร
เข้าใจว่าเพื่อแจกเป็นทาน

ร้านขนมหวาน

การจราจรที่เริ่มแน่นหนาขึ้นตามลำดับ

สินค้าที่พ่อค้าคนนี้ขายน่าสนใจ มันคือกิ่งไม้สะเดา
พ่อค้าจะตัดเป็นท่อนๆ เพื่อขายเป็นแปลงสีฟัน
ได้ยินมาว่า รสออกจะขมๆ เฝื่อนๆ แต่ดีกับสุขภาพฟันมาก

ต้นไม้ต้นนี้ แปลกตรงที่มีว่าวหลากสีติดเต็มต้น
ไม่ทราบที่มาที่ไปครับ

หลังจากกลับไปทานอาหารเช้าที่โรงแรม คณะก็ได้ออกเดินทางอีกครั้งไปยังเมืองสารนาถ

สารนาถอยู่ไปทางทิศเหนือของกรุงพาราณาสี เดิมเรียกว่า ป่าอิสิปตมฤคทายวัน
ที่ได้ชื่อว่าสารนาถ มาจากชาดกในพระชาติของพระพุทธเจ้าที่มาเกิดเป็นที่พึ่งของกวาง
คำว่าสารนาถ มาจากคำว่า สารังคนาถ แปลว่า ป่าแห่งผู้เป็นที่พึ่งของกวาง

ในตำรากล่าวไว้ว่า หลังจากทรงตรัสรู้ พระพุทธเจ้าได้เสด็จเดินด้วยพระบาทจากตำบลพุทธคยา
มาสู่ป่าอิสิปตมฤคทายวัน เพื่อโปรดปัญจวัคคีทั้ง 5 ระยะทางตามคัมภีร์กล่าวไว้ว่าว่ามีระยะ
เท่ากับ 18 โยชน์ และทรงใช้เวลาในการเดินทาง 11 วัน

สถูปแปดเหลี่ยมที่เห็นในภาพ มีชื่อว่า เจาคันทีสถูป
สถูปนี้พระเจ้าอโศกมหาราชโปรดให้สร้างขึ้นเมื่อประมาณ พ.ศ. 240
แล้วได้มีการบูรณะในสมัยต่อมา

สถูปนี้มีความสำคัญคือเป็นจุดที่พระพุทธเจ้าได้พบกับปัญจวัคคีย์ทั้ง 5
เป็นครั้งแรก ก่อนที่พระองค์จะได้แสดงปฐมเทศนาชื่อว่า ธรรมจักกัปปวัตนสูตร
ยังผลให้พระอัญญาโกณฑัญญะได้ดวงตาเห็นธรรมและขออุปสมบทเป็น
พระภิกษุรูปแรกในพระพุทธศาสนา ทำให้พระรัตนตรัยสมบูรณ์
คือมี พระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์

เสาหินหักที่เห็นในภาพคือ เสาอโศก

เสาอโศกนี้ พระเจ้าอโศกมหาราชโปรดให้สร้างขึ้นเพื่อเป็นเครื่องหมาย
แสดงว่าสถานที่นี้คือสถานที่พระพุทธเจ้าแสดงปฐมเทศนา ประกาศ
เผยแผ่พระศาสนา

ต่อมาเสาหินนี้ ได้หักลงมาเป็นหลายท่อน ส่วนหัวเสาที่เป็นรูปสิงโตสี่เศียร
หันหลังชนกัน ถูกเก็บไว้ในพิพิธภัณฑ์สารนาถ และปัจจุบัน รัฐบาลอินเดีย ก็ได้เชิญ
รูปสิงโตหัวเสาอโศกนี้ไปเป็นตราประจำชาติ ซึ่งหาดูได้ไม่ยากในธนบัตรอินเดีย

เนื่องจากในพิพิธภัณฑ์ไม่อนุญาตให้ถ่ายภาพ
จึงไม่สามารถนำภาพหัวเสาอโศกมาให้ชมกันได้
แต่บรรยายให้ฟังได้ว่า เป็นหินแกะสลักเป็นรูปสิงโต 4 เศียรหันหลังชนกัน
มีพระธรรมจักรอยู่ด้านบน ใต้สิงโตมีรูปธรรมจักรและสัตว์สี่ตัวคือ ช้าง
โค ม้า และ สิงโต โดยสัตว์แต่ละตัวล้วนสื่อให้เห็นเหตุการณ์ในพุทธประวัติ
และเสาในแต่ละสถานที่ก็จะมีหัวเสาเป็นรูปสัตว์ที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในสถานที่นั้นๆ
เช่นที่นี่เป็นรูปสิงโตคำรามสี่ทิศ สื่อถึงการประกาศพระศาสนาไปทั่วสารทิศ
ของพระพุทธเจ้า เป็นต้น

ลานที่เห็นในรูปนี้คือ ฐานเจดีย์ของธรรมราชิกสถูป

สถูปนี้ พระเจ้าอโศกโปรดให้สร้างขึ้นเพื่อเป็นอนุสรณ์แห่งสถานที่แสดงธรรม
บทที่ชื่อ อนัตตลักขณสูตร

ตามตำรากล่าวไว้ว่า พระพุทธเจ้าได้แสดงธรรมบทนี้เพื่อโปรดปัญจวัคคีย์ทั้ง 5
เมื่อทรงแสดงจบ ยังผลให้ปัญจวัคคีย์ทั้ง 5 บรรลุเป็นพระอรหันต์

แต่เดิมสถูปมีเส้นผ่าศูนย์กลางเพียง 13.5 เมตร แต่ได้รับการปฏิสังขรณ์ต่อเติมเรื่อยมา
จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2337 กษัตริย์จากัตแห่งกรุงพาราณาสีซึ่งนับถือศาสนาฮินดู
ได้สั่งให้รื้อพระสถูป พร้อมนำแท่งอิฐ และพระพุทธรูปต่างๆ ไปถมที่สร้างสะพานข้ามแม่น้ำ
เข้าสู่ตัวเมืองพาราณาสี ปัจจุบันจึงยังคงเหลือแต่ฐานให้เห็น ... บาปกรรมจริงๆ

รูปนี้คือมูลคันธกุฎี
ความสำคัญคือ เคยเป็นที่ประทับจำพรรษาแรกของพระพุทธเจ้า
หลังประกาศพระศาสนา

ส่วนที่ยังคงเหลือปรากฏให้เห็นนี้ พระเจ้าอโศกมหาราชได้โปรดให้สร้างขึ้น
พร้อมปักเสาจารึกข้อความบอกถึงความสำคัญแห่งสถานที่

คำบรรยายภาษาอังกฤษ

วิหารเล็กๆ ที่เห็นนี้ สร้างเพื่อเป็นอนุสรณ์ในการที่พระพุทธองค์แสดงธรรมบทที่ชื่อ อนุปุพพิกถา
เพื่อ โปรดยสะกุลบุตรมาณพ
อนุปุพพิกถาแสดงถึงปฏิปทาเบื้องต้น ที่คฤหัสถ์ชนคนธรรมดาทั้งหลาย จได้พึงสดับและกระทำตามเพื่อความอยู่เย็นเป็นสุข

ตามตำนานกล่าวไว้ว่า ในครั้งนั้น ยังมีมาณพผู้หนึ่ง นามว่า ยสะกุลบุตร เป็นบุตรเศรษฐีในเมืองพาราณสี
มีความบริบูรณ์ด้วยทรัพย์ศฤงคาร มีเรือนปราสาท 3 หลัง เป็นที่อยู่ประจำใน 3 ฤดู อย่างผาสุก
อิ่มอยู่ในกามสุขตามฆราวาสวิสัย

คืนหนึ่ง ยสะมานพนอนหลับก่อน เหล่านางบำเรอและบริวารนอนหลับภายหลัง
ยสะมานพตื่นขึ้นเห็นบริวารเหล่านั้นนอนหลับอยู่ ปราศจากสติสัมปชัญญะ แสดงอาการวิกลวิกาลไปต่าง ๆ
บ้างก็กรน ควรญคราง ละเมอ เพ้อพึมพำ ไม่เป็นที่ตั้งแห่งความยินดีดังแต่ก่อน
ปรากฏแก่ยสะมานพ เหมือนซากศพที่ถูกทอดทิ้งไว้ในป่าช้า
ยสะมานพเห็นแล้วเกิดความสลดใจ เบื่อหน่าย รำคาญ อยู่ในห้องไม่ติด
ได้ออกอุทานด้วยความสังเวชใจว่า “ ที่นี่วุ่นวาย ไม่เป็นสุข ”
แล้วออกจากห้องเดินออกจากประตูเรือน ตรงไปทางที่จะไปป่าอิสิปตนมฤคทายวัน
ที่พระสัมพุทธเจ้า ทรงจำพรรษาอยู่และไม่ไกลจากบ้านยสะมานพ

ในเวลานั้น จวนใกล้รุ่ง พระพุทธเจ้าทรงเดินจงกรมอยู่ในที่แจ้ง ทรงได้ยินเสียงยสะมานพ
เดินบ่นมาด้วยความสลดใจ ใกล้ที่จงกรมเช่นนั้น จึงตรัสขึ้นว่า

"ยสะ ที่นี่ไม่วุ่นวาย ยสะ ที่นี่สงบ เป็นสุข ยสะ ท่านมาที่นี่เถิด"

ฝ่ายยสะมานพได้ยินเสียงพระศาสดารับสั่งว่า "ที่นี่ไม่วุ่นวาย สงบ เป็นสุข"
ก็ดีใจ รีบเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคยังที่ประทับ ถวายบังคมแล้วนั่งอยู่ ด้วยความสบายใจ
จากนั้นพระพุทธเจ้าจึงเทศนาโปรดยสะมานพด้วย อนุปุพพิกถา ยังผลให้ยสะมาณพ
ได้ดวงตาเห็นธรรม

ด้วยเหตุนี้ นักแสวงบุญจึงนิยมมาอธิษฐานบริเวณนี้
เพื่อขอให้ความขัดข้องวุ่นวายทั้งหลายให้หายสิ้นไปด้วยพุทธบารมี

จุดสุดท้ายและถือว่าเป็นจุดที่สำคัญที่สุดในเมืองสารนาถนี้ก็คือ ธัมเมกขสถูป

ธัมเมกขสถูปนี้ถูกสร้างขึ้นในสมัยแห่งพระเจ้าอโศกมหาราช
เป็นสถูปลักษณะทรงกลมบาตรคว่ำ

ต่อมาได้มีการบูรณะปฏิสังขรณ์และต่อเติมเรื่อยมา
โดยได้มีการสร้างช่อง 8 ช่องรอบองค์พระเจดีย์เพื่อเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูป
พร้อมทั้งได้มีการแกะสลักหินลวดลายประดับสวยงาม

ธัมเมกขะสถูปมีความสำคัญคือ เป็นที่ๆ พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมเป็นครั้งแรก
เพื่อโปรดปัญจวัคคีย์ ซึ่งธรรมบทนั้นคือ ธรรมจักกัปวัตนสูตร

ท่านพระอาจารย์วิทยากร ได้นำคณะเราสวดพระพุทธมนต์บทธรรมจักกัปปวัตนสูตรนี้
เพื่อความเป็นสิริมงคล

ธรรมจักกัปวัตนสูตรที่พระพุทธเจ้าแสดงโปรดปัญจวัคคีย์นั้นสรุปเนื้อหาโดยย่อได้ว่า

ที่สุด 2 อย่างที่ บรรพชิตไม่ควรนิยมยินดี คือ กามสุขขัลลิกานุโยค และ อัตตกิลมถานุโยค
กามสุขขัลลิกานุโยค คือ ทำตนให้พัวพันด้วยสุขจนเกินสมควร
อัตตกิลมถานุโยค คือทำตนให้ลำบาก เป็นทุกข์จนเกินสมควร

ส่วนทางที่บรรพชิตควรยินดีนั้นเรียกว่า มัชฌิมาปฏิปทา หรือทางสายกลาง
มัชฌิมาปฏิทา นั้น คือ ทางมีองค์ 8 (มรรค 8 ) ทำผู้ดำเนินให้เป็นอริยะนั้นเอง

องค์ 8 นั้น คือ ปัญญาความเห็นชอบ 1 ความดำริชอบ1 วาจาชอบ1 การงานชอบ 1
เลี้ยงชีวิตชอบ 1 ความเพียรชอบ 1 ระลึกชอบ 1 ตั้งใจชอบ 1

มัชฌิมาปฏิทานี้เอง ที่พระพุทธเจ้าได้ทรงตรัสรู้แล้ว ทำดวงตา ปรีชาฌาณให้สว่าง
เป็นไปเพื่อความสงบระงับ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อพระนิพพาน

ฯลฯ

หลังจากนั้น เมืองสารนาถได้ถึงถูกทำลาย เมื่อกษัตริย์โมกุลนำกองทัพอิสลามเข้ารุกรานอินเดีย
พุทธสถานทั้งหลายก็ได้ถูกทำลายลงในคราวนั้นอย่างมากมาย

สารนาถในปัจจุบัน ได้รับการบูรณะโดยการนำของท่านธรรมปาละ ภิกษุชาวลังกา
จนมีสภาพที่เห็นในปัจจุบัน

ขอจบรีวิวในชุดสังเวชนียสถาน ๔ แต่เพียงเท่านี้นะครับ
ขอขอบคุณทุกท่านที่ติดตามรับชมและหวังเป็นอย่างยิ่งว่า
ท่านที่ยังไม่ได้มีโอกาสไปนมัสการสังเวชนียสถานทั้ง ๔ แห่งนี้
จะได้มีโอกาสไปเยือนเช่นเดียวกับผม

เป็นรีวิวที่เก็บรายละเอียดได้อย่างมีประโยชน์มาก ๆ ครับ ขอบคุณมากครับ :D

ขอขอบพระคุณอย่างสูงครับ ติดตามทุกภาคทุกฉาก และอ่านทุกๆคำที่เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้า ถ้ามีโอกาสไปเที่ยวในศาสนสถานอื่นๆ โปรดช่วยทำรีวิวเป็นวิทยาทาน ขอให้มหากุศลผลบุญครั้งนี้ จงบัลดาลให้พี่เป็นปิยะชาติสกุล ในอนาคตกาล

Print Topic - Archive